Samotność na emeryturze
Przejście na emeryturę dla wielu osób oznacza więcej czasu dla siebie, odpoczynek i możliwość realizowania zainteresowań.
Jednocześnie może wiązać się z ograniczeniem codziennych kontaktów społecznych, które wcześniej naturalnie zapewniało środowisko zawodowe.
Z czasem mogą pojawić się również inne zmiany: wyprowadzka dzieci, śmierć współmałżonka, pogorszenie mobilności czy coraz rzadsze spotkania ze znajomymi.
Dlatego samotność na emeryturze nie powinna być traktowana wyłącznie jako kwestia samopoczucia. To także ważny problem społeczny związany z jakością życia, poczuciem bezpieczeństwa i możliwością jak najdłuższego zachowania samodzielności przez osoby starsze.
Jednym ze sposobów wykorzystania technologii do codziennego wspierania seniora może być Codzienny Znak Życia dostępny w ramach eAsystenta na OpiekunDlaSeniora.pl.
Samotność seniorów – dlaczego jest ważnym problemem?
Światowa Organizacja Zdrowia zwraca uwagę, że samotność i izolacja społeczna należą do istotnych czynników wpływających na zdrowie i dobrostan osób starszych. Według WHO około 11,8% osób starszych doświadcza samotności, a około 1 na 4 osoby starsze jest społecznie izolowana. WHO wskazuje również na związek samotności i izolacji społecznej ze zdrowiem fizycznym i psychicznym, jakością życia oraz długością życia.
Warto przy tym rozróżnić samotność od izolacji społecznej. Senior może mieszkać sam i nie czuć się samotny, podobnie jak może mieć kontakt z innymi ludźmi, a mimo tego odczuwać osamotnienie. Problem pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy człowiekowi zaczyna brakować regularnych i wartościowych relacji z innymi.
National Institute on Aging podkreśla, że wraz z wiekiem ludzie często spędzają więcej czasu sami, a samotność i izolacja mogą mieć znaczenie zarówno dla zdrowia psychicznego, jak i fizycznego.
Dlaczego samotność na emeryturze może się nasilać?
Praca zawodowa to nie tylko obowiązki i wynagrodzenie. Dla wielu osób przez kilkadziesiąt lat jest również podstawowym źródłem codziennych kontaktów społecznych.
Rozmowa ze współpracownikami, wyjście z domu, określony rytm dnia, poczucie odpowiedzialności i przynależności do zespołu znikają lub znacznie się ograniczają wraz z zakończeniem aktywności zawodowej.
WHO wymienia przejście na emeryturę i związane z nim zmniejszenie poczucia celu jako jeden ze stresorów, które mogą pojawiać się w późniejszym okresie życia.
Do tego mogą dochodzić inne czynniki:
- utrata współmałżonka lub partnera,
- coraz mniejszy krąg znajomych,
- zamieszkanie dzieci i wnuków w innym mieście lub kraju,
- problemy z poruszaniem się,
- rezygnacja z prowadzenia samochodu,
- choroby przewlekłe,
- trudniejszy dostęp do wydarzeń i aktywności społecznych,
- obawa przed wychodzeniem samodzielnie z domu.
W efekcie samotność na emeryturze może pojawiać się stopniowo i przez długi czas pozostawać niezauważona przez rodzinę.
Samotność a potrzeba zachowania samodzielności
Odpowiedzią na problem samotności nie powinno być automatyczne ograniczanie samodzielności osoby starszej.
Wielu seniorów chce jak najdłużej mieszkać we własnym domu, samodzielnie decydować o swoim życiu i zachować dotychczasowe przyzwyczajenia. Rodzina może natomiast mieszkać kilkadziesiąt lub kilkaset kilometrów dalej i nie mieć możliwości codziennego odwiedzania bliskiej osoby.
Powstaje więc potrzeba znalezienia równowagi pomiędzy samodzielnością seniora a poczuciem bezpieczeństwa jego bliskich.
Technologia może w tym pomagać, ale nie powinna zastępować kontaktów międzyludzkich. WHO wskazuje, że w działaniach dotyczących samotności i izolacji społecznej wykorzystywane są zarówno rozwiązania bezpośrednie, jak i cyfrowe.
Czym jest Codzienny Znak Życia w eAsystencie?
Jednym z rozwiązań rozwijanych w ramach eAsystenta na OpiekunDlaSeniora.pl jest Codzienny Znak Życia.
Założenie jest bardzo proste.
Senior o ustalonej porze otrzymuje możliwość potwierdzenia:
„Potwierdzam – wszystko w porządku”.
Jedno kliknięcie może być codziennym sygnałem dla systemu i pośrednio dla bliskich, że senior korzysta z aplikacji i wykonał zaplanowaną czynność.
Jeżeli Znak Życia nie zostanie potwierdzony w określonym czasie, eAsystent może przypomnieć seniorowi o jego wysłaniu. W dalszym etapie możliwe jest powiadomienie wskazanej osoby – na przykład członka rodziny lub opiekuna – aby mogła zweryfikować sytuację.
To prosty mechanizm, ale może stworzyć ważny codzienny rytuał kontaktu i zainteresowania drugą osobą.
Jak Znak Życia może pomagać, gdy pojawia się samotność na emeryturze?
Codzienny Znak Życia nie jest rozwiązaniem problemu samotności jako takiej. Nie zastąpi rozmowy z dzieckiem, wizyty wnuków, spotkania ze znajomymi czy bezpośredniego kontaktu z opiekunem.
Może jednak pełnić funkcję pomocniczą.
Senior wie, że jego codzienne potwierdzenie ma znaczenie i że po drugiej stronie znajduje się osoba, która może zareagować na jego brak. Dla rodziny jest to natomiast dodatkowy, prosty element organizacji opieki nad bliską osobą.
W takim ujęciu technologia nie ma zastępować relacji, lecz pomagać w ich podtrzymywaniu.
Znak Życia może być szczególnie przydatny, gdy senior:
- mieszka sam,
- ma rodzinę mieszkającą daleko,
- chce pozostać samodzielny,
- nie wymaga stałej opieki,
- korzysta ze smartfona lub aplikacji,
- potrzebuje prostego sposobu organizacji codziennych czynności.
Problem, jakim jest samotność na emeryturze, często łączy się również z wyzwaniami dotyczącymi organizacji codzienności.
Dlatego Znak Życia może być częścią szerszego wsparcia oferowanego przez eAsystenta.
Narzędzie może pomagać między innymi w organizowaniu harmonogramu dnia, przypomnieniach o lekach i innych ważnych czynnościach, planowaniu wizyt, prowadzeniu dziennika oraz dokumentowaniu wykonanych zadań.
Dzięki temu jedna aplikacja może wspierać zarówno samego seniora, jak i – zależnie od sposobu wykorzystania – jego rodzinę lub opiekuna.
Nie chodzi przy tym o kontrolowanie osoby starszej.
Celem powinno być zapewnienie seniorowi możliwie dużej samodzielności przy jednoczesnym stworzeniu prostego systemu wsparcia.
Technologia nie może zastąpić człowieka
To jedno z najważniejszych założeń całego rozwiązania.
Żadna aplikacja nie zastąpi rozmowy, wspólnego obiadu, spaceru czy zwykłego pytania:
„Jak się dzisiaj czujesz?”
Dlatego rozwiązania cyfrowe powinny być traktowane jako uzupełnienie realnych relacji.
Jeżeli Codzienny Znak Życia sprawi, że brak potwierdzenia stanie się powodem do wykonania telefonu, rozmowy albo odwiedzin, technologia może stać się impulsem do kontaktu, zamiast go ograniczać.
WHO podkreśla znaczenie wysokiej jakości więzi społecznych dla zdrowia fizycznego, psychicznego i dobrostanu człowieka.
Samotność na emeryturze – mały sygnał może mieć duże znaczenie
Starzenie się społeczeństwa powoduje, że coraz więcej rodzin będzie musiało odpowiedzieć sobie na pytanie: jak wspierać rodziców i dziadków, jednocześnie pozwalając im zachować niezależność?
Nie zawsze odpowiedzią musi być całodobowa opieka. W wielu przypadkach potrzebne mogą być proste rozwiązania wspierające codzienne funkcjonowanie seniora i ułatwiające rodzinie pozostawanie z nim w kontakcie.
Codzienny Znak Życia w eAsystencie opiera się właśnie na takiej idei.
Jeden przycisk. Jedno potwierdzenie. Jeden prosty komunikat:
„Jestem. Wszystko u mnie w porządku”.
W przypadku osób mieszkających samotnie taki codzienny rytuał nie zastąpi prawdziwych relacji, ale może stać się jednym z elementów budowania poczucia bezpieczeństwa, zainteresowania i kontaktu.
Bo w walce z samotnością technologia powinna przede wszystkim pomagać ludziom pozostawać blisko siebie.
